---
name: amsterdam-stijl
description: >
  Amsterdam municipality writing style, tone of voice, and language guidelines
  ("De Stijl van Amsterdam"). Covers Heldere Taal (clear language at B1),
  inclusive language, Eenvoudige Taal for low-literacy (A2), and Amsterdam's
  direct active writing style. Use whenever writing or editing Dutch text in
  any Amsterdam municipality project — web content, letters, emails,
  notifications, UI text, policy documents, error messages, form labels.
  Also use when user mentions Schrijfwijzer, Stijlweb, Amsterdam stijl,
  or works on any project with @amsterdam/design-system-* packages.
  Complements amsterdam-design-system for UI text content.
---

# De Stijl van Amsterdam

Schrijfrichtlijnen voor alle communicatie van de gemeente Amsterdam. Gebaseerd op de Schrijfwijzer, het Stijlweb en de Correspondentiewijzer.

> **Schrijfwijzer:** amsterdam.nl/schrijfwijzer
> **Stijlweb:** amsterdam.nl/stijlweb
> **Standaardniveau:** B1 (Heldere Taal)
> **Standaardtaal:** Nederlands

## Identiteit: drie kernwaarden

Amsterdam communiceert vanuit drie kernwaarden. Elke waarde vertaalt zich naar concreet schrijfgedrag:

| Kernwaarde | Betekenis | Schrijfgedrag |
|------------|-----------|---------------|
| **Actief** | Wij nemen initiatief en zijn duidelijk | Actieve zinnen, concrete acties, duidelijke vervolgstap |
| **Open** | Wij zijn transparant en toegankelijk | Begrijpelijke taal, geen jargon, lezer centraal |
| **Integer** | Wij zijn eerlijk en betrouwbaar | Correcte informatie, respectvolle toon, inclusief taalgebruik |

**Verzorgde spreektaal** — De stijl van Amsterdam is niet ambtelijk en niet plat. Het is alsof je iemand netjes aanspreekt: duidelijk, direct, menselijk. Schrijf zoals je het zou zeggen tegen een bekende die je niet tutoyeert.

Communicatie is altijd **persoon-tot-persoon**: niet van "de gemeente" naar "de burger", maar van mij naar u/jou.

## Toon en aanspreking

### Aanspreking: u of je?

Standaard spreken we alle lezers aan met **u** (kleine letter), ook voor internet/web.

**Je/jij** gebruiken we alleen voor:
- jongeren tot en met 18 jaar
- social media
- geselecteerde campagnes en marketing
- medewerkers van onze organisatie (interne communicatie)

| Context | Aanspreking | Voorbeeld |
|---------|-------------|-----------|
| Brieven, beschikkingen, formele e-mail | **u** | "U kunt bezwaar maken..." |
| Website, app, digitale formulieren | **u** | "U kunt dit online aanvragen." |
| Beleidstekst, raadsstuk | **u** | "U ontvangt binnen 6 weken bericht." |
| Interne communicatie | **je** | "Wil je dit oppakken?" |
| Social media | **je** | "Check de nieuwe regeling" |
| Chatbot / conversational | **je** | "Wat kan ik voor je doen?" |
| UI-tekst (formulieren, apps) | **u** | "Vul uw postcode in" |
| Jongeren (t/m 18 jaar) | **je** | "Heb je een vraag?" |

**Beslisboom:**
1. Is het voor jongeren t/m 18 jaar? -> **je**
2. Is het social media of een geselecteerde campagne? -> **je**
3. Is het interne communicatie (collega's)? -> **je**
4. Al het andere -> **u** (standaard)

### Lezer centraal

Schrijf vanuit de lezer, niet vanuit de organisatie. Draai het perspectief om:

| NIET (organisatie-centraal) | WEL (lezer-centraal) |
|-----------------------------|----------------------|
| De gemeente heeft besloten om... | U krijgt een nieuw paspoort omdat... |
| Wij sturen u... | U krijgt... / U ontvangt... |
| Wij bieden de mogelijkheid om... | U kunt nu online een vergunning aanvragen. |
| Wij verzoeken u... | Wilt u... |
| Wij adviseren u... | U kunt... |
| Wij gaan akkoord... | U mag... |
| Het college heeft vastgesteld dat... | Uw aanvraag is goedgekeurd. |

### Wij vs. ik

- **We** = namens de gemeente/organisatie: "We beoordelen uw aanvraag." (Voorkeur voor "we" boven "wij" — vriendelijker.)
- **Ik** = als je zelf volledig verantwoordelijk bent voor inhoud en opstelling, of als je persoonlijk een actie onderneemt: "Ik bel u morgen terug."
- Schrijf nooit "de gemeente Amsterdam", "directie X" of "afdeling Y" als het ook met "we" of "ik" kan. Hooguit bij juridische context (rechtspersoon).

### "U hebt" of "u heeft"

Beide vormen zijn correct volgens de Taalunie. Kies er een en houd vol binnen dezelfde tekst. Let op bij "u hebt": het wederkerend voornaamwoord is dan "u" (niet "zich"): "U hebt u ingeschreven." Bij "u heeft": "U heeft zich ingeschreven."

### Vermijd cliche-beginzinnen

| NIET | WEL |
|------|-----|
| Naar aanleiding van uw brief... | Op 3 maart schreef u ons over... |
| In antwoord op uw verzoek... | U vroeg om... |
| Hierbij doe ik u toekomen... | Hierbij stuur ik u... / Bijgevoegd vindt u... |
| Wij delen u mede dat... | (Begin direct met de inhoud) |
| Wij berichten u als volgt... | (Begin direct met de inhoud) |

### Positief formuleren

Schrijf wat de lezer **wel** kan of moet doen, niet wat niet kan. Vermijd ontkenningen.

| NIET | WEL |
|------|-----|
| U kunt geen aanvraag indienen zonder DigiD. | Log in met DigiD om uw aanvraag te doen. |
| Het is niet toegestaan om hier te parkeren. | Parkeer uw auto in de parkeergarage aan de Piet Heinkade. |
| Vergeet niet om uw handtekening te zetten. | Zet uw handtekening onderaan het formulier. |

Bij slecht nieuws: toon begrip maar vermijd valse emotie. Niet: "Tot onze spijt stijgt uw erfpachtcanon helaas..." Wel: "Uw erfpachtcanon wordt vanaf 1 januari 2028 ... We begrijpen dat de kostenstijging vervelend voor u kan zijn."

### Empathie tonen

Erken de situatie van de lezer, vooral bij afwijzingen of slecht nieuws.

| NIET | WEL |
|------|-----|
| Uw aanvraag is afgewezen. | We begrijpen dat dit niet het antwoord is waarop u hoopte. Uw aanvraag is helaas afgewezen. |

## Zinsbouw

### Regels

- **Streef naar 12-15 woorden per zin, maximaal 18 woorden**
- **Een boodschap per zin** — splits samengestelde zinnen
- **Actieve zinnen** — vermijd passief (worden, zijn + voltooid deelwoord)
- **Geen tangconstructies** — zet de werkwoorden bij elkaar
- **Geen nominalisaties** — gebruik het werkwoord, niet het zelfstandig naamwoord
- **Vragen stellen** — "Wilt u bezwaar maken?" werkt beter dan "U kunt bezwaar maken."
- **Woordvolgorde:** bij voorkeur onderwerp -> persoonsvorm -> gezegde
- Wissel kortere en langere zinnen af voor een natuurlijk ritme

### Actief schrijven

| NIET (passief) | WEL (actief) |
|-----------------|--------------|
| De vergunning wordt verleend door de gemeente. | De gemeente verleent de vergunning. |
| Er is besloten dat het pand wordt gesloopt. | Wij hebben besloten het pand te slopen. |
| Het formulier dient te worden ingevuld. | Vul het formulier in. |
| U wordt verzocht contact op te nemen. | Neem contact met ons op. |
| Er wordt gemopperd over het lawaai. | De medewerkers klagen over het lawaai. |

### Tangconstructies vermijden

| NIET (tangconstructie) | WEL (werkwoorden bij elkaar) |
|------------------------|------------------------------|
| U moet het formulier dat u van ons heeft ontvangen voor 1 maart ingevuld terugsturen. | Stuur het ingevulde formulier voor 1 maart terug. U heeft dit formulier van ons ontvangen. |
| De subsidie die aan u is toegekend voor de verduurzaming van uw woning is verlengd. | Uw subsidie voor woningverduurzaming is verlengd. |
| Het stadsdeel, dat nieuwe openingstijden heeft, stuurde alle inwoners een brief. | Het stadsdeel stuurde alle inwoners een brief. Daarin stonden de nieuwe openingstijden. |

### Nominalisaties vermijden

| NIET (nominalisatie) | WEL (werkwoord) |
|----------------------|------------------|
| Het doen van een aanvraag | Een aanvraag doen / Vraag aan |
| De uitvoering van het besluit | Het besluit uitvoeren |
| Na indiening van het bezwaarschrift | Nadat u bezwaar heeft ingediend |
| De beoordeling van uw aanvraag | Wij beoordelen uw aanvraag |
| Hij levert een inspanning om tot verbetering te komen. | Hij spant zich in om zijn positie te verbeteren. |

### Zinloze aanlopen vermijden

Voorkom lege openingen die niets toevoegen:

| Zinloze aanloop | Heldere versie |
|-----------------|----------------|
| Het is een feit dat we bewoners moeten betrekken. | We moeten bewoners betrekken. |
| Er is sprake van weerstand rond deze plannen. | Deze plannen geven weerstand. |
| Als het gaat om verlof opnemen moet je dat zelf aanvragen. | Als je verlof wilt, moet je dat zelf aanvragen. |

Vermijd ook zinnen beginnen met "er" — dat nodigt uit tot de lijdende vorm. Liever: "We hebben snel een oplossing nodig." dan "Er is snel een oplossing nodig."

### Twijfelwoorden beperken

Maximaal 1 twijfelwoord per zin, en alleen als de twijfel echt is. Vermijd opeenstapeling van:
- daar waar mogelijk / daar waar nodig
- eventueel
- in geval van (beter: als)
- in voorkomende gevallen
- misschien / wellicht
- zouden kunnen

### Beeldspraak en uitdrukkingen vermijden

Gebruik geen beeldspraak, spreekwoorden, gezegden, citaten of staande uitdrukkingen. Lezers met een lagere taalvaardigheid lezen ze letterlijk. Schrijf wat je bedoelt, direct en duidelijk.

### "Zullen", "kunnen", "moeten"

- **Kunnen** = echte keuze, de lezer mag kiezen
- **Moeten** = geen keuze, de lezer is verplicht
- **Zullen** = alleen voor toekomst, vaak overbodig en weg te laten

## Woordkeuze

### Regels

- **Geen jargon** — gebruik woorden die iedereen kent
- **Geen vage termen** — wees concreet met datums, bedragen, namen
- **Geen afkortingen** — schrijf voluit, behalve: AOW, WOZ, btw, BRP
- **Signaalwoorden** — gebruik verbindingswoorden: daarom, want, maar, ook, bijvoorbeeld

### Veelvoorkomende verboden woorden

| Vermijd | Gebruik |
|---------|---------|
| krachtens | volgens |
| conform | volgens |
| inzake | over |
| terzake | hierover |
| uwerzijds | van u, van uw kant |
| derhalve | daarom |
| middels | met, via |
| ten behoeve van | voor |
| met betrekking tot | over |
| in het kader van | voor, vanwege |
| dient te | moet |
| reeds | al |
| aldus | zo |
| teneinde | om te |
| desalniettemin | toch, maar |

> Volledige woordenlijst -> `references/woordenlijst.md`

### Concreet schrijven

| NIET (vaag) | WEL (concreet) |
|-------------|----------------|
| Binnenkort ontvangt u bericht. | U ontvangt voor 15 maart een brief. |
| Neem contact met ons op. | Bel 14 020 of mail naar info@amsterdam.nl. |
| U betaalt een bijdrage. | U betaalt 45 euro. |
| Het duurt enige tijd. | U ontvangt binnen 6 weken een reactie. |

## Tekststructuur

### Omgekeerde piramide

Zet de belangrijkste boodschap **eerst**. Dan pas de uitleg.

```
1. Kernboodschap (wat moet de lezer weten/doen?)
2. Uitleg (waarom, hoe?)
3. Achtergrond (context, details)
```

### Alinea's

- **Een onderwerp per alinea**
- **Ongeveer 5 regels** per alinea, circa **75 woorden**
- **Begin met de kernzin** — eerste zin = hoofdboodschap van die alinea
- Witregel tussen alinea's

### Koppen en tussenkoppen

- **Kort en informatief** — maximaal **5 woorden**
- De lezer moet uit de koppen al begrijpen waar de tekst over gaat
- Gebruik tussenkoppen bij elke alinea of na elke 2-3 alinea's
- **Let op met vragende koppen**: gebruik de vragende vorm alleen als de lezer het antwoord al weet
  - NIET: "Wat betekent dit voor u?" (lezer weet het antwoord nog niet)
  - WEL: "Wat dit voor u betekent"
  - WEL: "Komt u naar het buurtfeest?" (echte vraag/uitnodiging)

### Inleiding en afsluiting

- **Inleiding:** maximaal 3 zinnen. Verwijs naar eerder contact, toon begrip, wijs vooruit naar het antwoord.
- **Afsluiting:** duidelijke vervolgstap of call-to-action. Noem contactpersoon met naam en bereikbaarheid.

| NIET | WEL |
|------|-----|
| Met vriendelijke groet, Afdeling Vergunningen | Met vriendelijke groet, Jan de Vries, vergunningverlener. Bel 14 020 als u vragen heeft. |
| Hopende u hiermede voldoende geïnformeerd te hebben... | Misschien hebt u nog vragen. Bel dan met Lieke Sanders, 020 234 5678. |

### Signaalwoorden

Gebruik verbindingswoorden om de lezer door de tekst te leiden:

- **Reden:** want, omdat, daarom, namelijk
- **Tegenstelling:** maar, toch, echter (liever: maar)
- **Opsomming:** ook, daarnaast, bovendien
- **Gevolg:** daarom, daardoor, dus
- **Voorbeeld:** bijvoorbeeld, zoals
- **Tijd:** daarna, vervolgens, eerst, tot slot

## Inclusief taalgebruik

Amsterdam schrijft inclusief. We maken geen aannames over gender, afkomst, beperking of gezinssamenstelling.

### Basisregels

- **Genderneutraal** als standaard
- **Persoon-eerst** bij beperkingen
- **Geen aannames** over gezinssituatie, afkomst, opleidingsniveau

### Snelle vervangtabel

| Vermijd | Gebruik |
|---------|---------|
| hij/zij | die, diegene, u, je |
| de heer/mevrouw | (weglaten of naam gebruiken) |
| vader en moeder | ouders, verzorgers |
| man/vrouw (als niet relevant) | persoon, bewoner, aanvrager |
| gehandicapte | persoon met een beperking |
| allochtoon/autochtoon | (specificeer: Amsterdammer met Turkse achtergrond) |
| laagopgeleid | praktisch opgeleid |
| dakloze | persoon zonder vaste woonplek |

> Uitgebreide richtlijnen -> `references/inclusief-taalgebruik.md`

## Leestekens

### Gebruik

- **Punt** — alleen na volledige zinnen. Niet na titels, koppen of losse woorden.
- **Vraagteken** — alleen als je de lezer echt een vraag stelt die die zelf kan beantwoorden.
- **Komma** — spaarzaam. Vaak teken van een te lange zin.
- **Aanhalingstekens** — enkelvoudig bij eigennamen of jargon dat je uitlegt. Dubbel bij citaten.
- **Uitroepteken** — zeer spaarzaam, komt belerend over. Alleen bij echte uitroep of heftige emotie.

### Verboden leestekens

Gebruik nooit:
- Haakjes
- Puntkomma
- Gedachtenstreepjes
- Sterretje (asterisk)
- Superscript
- Ampersand (&)
- Procentteken (%)

## Contextdetectie

Pas het register automatisch aan op basis van wat er geschreven wordt:

| Signaal | Modus | Register | Woordlimiet |
|---------|-------|----------|-------------|
| UI-tekst, button, label, foutmelding | **UI** | u, ultra-kort | 1-2 zinnen |
| Webpagina, informatietekst | **Webcontent** | u, B1 | max 500 woorden |
| Webartikel, nieuwsbericht | **Webartikel** | u, B1, scanbaar | max 300 woorden |
| Brief, beschikking | **Brief** | u, B1, formeel | max 2 A4 |
| E-mail aan burger | **E-mail** | u, B1, bondig | max 150 woorden |
| Beleidstekst, raadsstuk | **Beleid** | u, B1-B2, zakelijk | zo kort mogelijk |
| Eenvoudige taal / laaggeletterd | **Eenvoudig** | u, A2 | max 200 woorden |
| Interne memo, Slack | **Intern** | je, informeel | geen limiet |
| Chatbot, conversational | **Chatbot** | je, B1, kort | max 3 zinnen |
| Social media | **Social** | je, casual | platformafhankelijk |
| Juridische tekst | **Juridisch** | u, B1, correct | geen limiet |

> Sjablonen per tekstsoort -> `references/tekstsoorten.md`
> A2-niveau uitleg -> `references/eenvoudige-taal.md`

## Opmaak: snelreferentie

### Getallen en valuta

Getallen schrijven we **altijd in cijfers**. Alle getallen, ook kleine.

| Type | Regel | Voorbeeld |
|------|-------|-----------|
| Alle getallen | Altijd cijfers | 2 collega's, 7 dagen, 3 parkeerplaatsen |
| Rangtelwoorden | Voluit in letters | eerste, tweede, derde (uitzondering: 17de eeuw) |
| Bedragen | Euroteken + cijfers | EUR 198,50 of EUR 1.000,- |
| Grote bedragen | Punt als duizendteken | EUR 1.250.000,- |
| Decimalen | Komma | 3,5 |
| Procenten | Woord "procent" voluit | 75 procent (nooit %) |
| Breuken | In letters | drie vijfde, of: 3 van elke 5 |
| Miljoen/miljard | Voluit, nooit afkorten | 17 miljoen inwoners (niet: 17 mln) |
| Romeinse cijfers | Niet gebruiken | Gebruik gewone cijfers |
| Zin beginnen | Nooit met een cijfer | Herformuleer de zin |

### Datums en tijden

| Type | Regel | Voorbeeld |
|------|-------|-----------|
| Datum voluit | dag maand jaar | 15 maart 2026 |
| Datum kort | dd-mm-jjjj | 15-03-2026 |
| Tijd | 24-uursnotatie | 14.30 uur |
| Periode | tot en met | 1 tot en met 15 maart |

### Telefoonnummers en adressen

| Type | Regel | Voorbeeld |
|------|-------|-----------|
| Gemeente Amsterdam | 14 020 | Bel 14 020 |
| Mobiel | 06 1234 5678 | -- |
| Vast | 020 123 4567 | -- |
| Adres | Straatnaam huisnummer | Amstel 1, 1011 PN Amsterdam |
| URL | Zonder https:// | amsterdam.nl/parkeren |

### Opsommingen

- Gebruik **vierkante opsommingstekens** (huisstijl)
- Hele zinnen: hoofdletter + punt achter elk item
- Losse woorden/woordgroepen: kleine letter, geen punt
- **Genummerde lijst** alleen als: (1) de voorafgaande tekst een aantal noemt, of (2) er een vaste volgorde is
- Elk item in de opsomming moet dezelfde grammaticale structuur hebben

### Opmaakregels

- **Uitlijning:** altijd links. Nooit uitvullen, centreren of rechts.
- **Lettertype:** Corbel, grootte 10,5 in Word.
- **Regelafstand:** "ten minste" 14 pt.
- **Cursief:** liever niet. Gebruik context of enkele aanhalingstekens. Online niet toegankelijk.
- **Vet/onderstreept:** spaarzaam. Te veel verliest kracht. Onderstreept kan verward worden met link.

### Afkortingen

- Schrijf afkortingen de eerste keer voluit: "Basisregistratie Personen (BRP)"
- Gebruik daarna de afkorting: "de BRP"
- Bekende afkortingen hoeven niet voluit: AOW, WOZ, btw, OV

## Wetteksten

Zet **nooit** wetteksten of wetsartikelen in de lopende tekst. Plaats alle juridische verwijzingen in een apart blok "Geldende wet- en regelgeving" onderaan de tekst, voor de ondertekening. Zo blijft de tekst leesbaar en juridisch houdbaar.

> Juridisch schrijven -> `references/tekstsoorten.md` (sectie Juridische tekst)
> Juridisch woordenboek -> `references/juridisch-woordenboek.md`

## FAQ-pagina's

Maak **geen** FAQ-pagina's (veelgestelde vragen) op het web. Gebruik ook geen vraag-en-antwoord-structuur in webteksten. Dit voldoet niet aan de toegankelijkheidseisen en is problematisch voor lezers met een lagere taalvaardigheid.

## Veelgemaakte fouten

| Fout | Voorbeeld | Verbetering |
|------|-----------|-------------|
| Passieve zin | Uw aanvraag wordt beoordeeld. | Wij beoordelen uw aanvraag. |
| Organisatie-centraal | De gemeente heeft besloten... | U krijgt... omdat... |
| Jargon | Conform artikel 4:5 Awb... | Volgens de wet moet u... |
| Negatief formuleren | U kunt niet bellen na 17.00 uur. | Bel ons op werkdagen tussen 8.00 en 17.00 uur. |
| Te lange zin | We willen u informeren dat naar aanleiding van uw verzoek dat u op 3 januari heeft ingediend een besluit is genomen. | U heeft op 3 januari een verzoek ingediend. Wij hebben hierover een besluit genomen. |
| Vaag | U hoort binnenkort van ons. | U ontvangt voor 1 april een brief. |
| Afkortingen | Uw WWB-uitkering via de GBA | Uw bijstandsuitkering (WWB) via de Basisregistratie Personen (BRP) |
| Nominalisatie | Na beoordeling van de aanvraag | Nadat wij uw aanvraag hebben beoordeeld |
| Tangconstructie | Het door u ingediende en door ons beoordeelde verzoek | Uw verzoek dat wij hebben beoordeeld |
| Procentteken | 12% van de bewoners | 12 procent van de bewoners |
| Getallen voluit | drie parkeerplaatsen | 3 parkeerplaatsen |

## Integratie met Design System

Deze skill bepaalt de **tekstinhoud** binnen Amsterdam Design System-componenten. De amsterdam-design-system skill bepaalt HOE dingen eruitzien; deze skill bepaalt WAT er staat.

| Component | Tekstadvies |
|-----------|-------------|
| `Button` | Max 3 woorden, actief werkwoord: "Vraag aan", "Bekijk resultaat" |
| `Alert` | Eerste zin = wat is er aan de hand. Tweede zin = wat kan de lezer doen. |
| `ErrorMessage` | Wat ging er mis + wat nu te doen: "Vul uw postcode in (bijv. 1011 AB)" |
| `Label` | Kort, duidelijk, geen dubbele punt: "Postcode", "E-mailadres" |
| `Heading` | Informatief, max 5 woorden, geen werkwoord-zin |
| `Paragraph` | Ongeveer 5 regels / 75 woorden, kernzin eerst |
| `Link` | Beschrijvend, nooit "klik hier": "Bekijk de voorwaarden" |
| `Tooltip` / `Description` | Een zin, geeft extra context |

## Referentiebestanden

| Bestand | Inhoud |
|---------|--------|
| `references/woordenlijst.md` | Verboden woorden en alternatieven, per categorie |
| `references/voorbeelden.md` | Volledige voor/na-voorbeelden per tekstsoort |
| `references/eenvoudige-taal.md` | A2-niveau schrijfregels voor laaggeletterden |
| `references/inclusief-taalgebruik.md` | Uitgebreide richtlijnen inclusieve taal |
| `references/tekstsoorten.md` | Sjablonen en structuur per tekstsoort |
| `references/hoofdletters.md` | Hoofdletterregels voor gemeente, functies, wetten, etc. |
| `references/juridisch-woordenboek.md` | Juridisch jargon vertaald naar heldere taal |