--- name: jdg-samochod description: Samochód i podróże służbowe w JDG na ryczałcie ewidencjonowanym — czy auto na firmę ma sens, skoro nie ma kosztów uzyskania przychodu, odliczenie VAT 50% i 100%, zgłoszenie VAT-26, ewidencja przebiegu pojazdu, leasing operacyjny i wykup, samochód prywatny używany w działalności, wpis do wykazu środków trwałych, sprzedaż i wycofanie auta z firmy, korekta VAT z art. 90b, PCC przy kupnie od osoby prywatnej, delegacje, diety i noclegi. Zawiera skrypt liczący korektę VAT. Użyj przy pytaniach "czy kupić samochód na firmę", "ile VAT odliczę od auta", "leasing na ryczałcie", "sprzedaję firmowy samochód", "czy muszę prowadzić kilometrówkę", "wykup z leasingu", "delegacja i diety na ryczałcie". license: MIT compatibility: Dotyczy polskich przepisów podatkowo-składkowych w brzmieniu na rok 2026. Zgodny ze standardem Agent Skills — działa w dowolnym środowisku czytającym SKILL.md. Skille tego zestawu odwołują się do siebie nawzajem; zalecana instalacja całego kompletu. Skrypty w katalogu scripts/ wymagają Pythona 3.9+ (bez zależności zewnętrznych). metadata: jezyk: pl jurysdykcja: PL rok-podatkowy: "2026" zakres: jdg-ryczalt status: eksperymentalny wersja: "0.4.0" repozytorium: https://github.com/everywebco/ksiegowosc-jdg-skills --- # Samochód w firmie na ryczałcie > ⚠️ **Projekt eksperymentalny.** To nie jest porada podatkowa ani prawna. Autorzy nie ponoszą > żadnej odpowiedzialności za skutki użycia. Weryfikuj u księgowego lub doradcy podatkowego. Zacznij od zdania, które przewraca większość porad znalezionych w internecie: **Na ryczałcie nie rozliczasz kosztów uzyskania przychodu.** Zakup auta, raty leasingowe, paliwo, serwis, opony, ubezpieczenie, myjnia i autostrady **w żaden sposób nie obniżają podatku dochodowego**. Rachunek „wrzucę to w koszty, to mi się zwróci" jest tu po prostu nieprawdziwy. Zanim cokolwiek doradzisz, ustal cztery rzeczy: czy użytkownik jest **czynnym podatnikiem VAT**, czy pojazd jest **samochodem osobowym** w rozumieniu ustawy o VAT, jak zamierza go **nabyć** (zakup, leasing, najem, auto prywatne) i czy planuje użytek **wyłącznie firmowy czy mieszany**. Bez tych czterech odpowiedzi każda kwota będzie zmyślona. ## Co auto „na firmę" naprawdę zmienia u ryczałtowca | Obszar | Wpływ | | --- | --- | | **Ryczałt (PIT)** | **żaden** — brak kosztów, brak amortyzacji, brak kilometrówki, brak limitu 150 000 zł | | **VAT** | **jedyna realna korzyść podatkowa** — 50% albo 100% VAT od zakupu i wydatków eksploatacyjnych | | **Składka zdrowotna** | podstawą jest przychód, więc wydatki na auto nie mają znaczenia; **sprzedaż auta przychód podnosi** | | **Sprzedaż w przyszłości** | przychód z działalności opodatkowany ryczałtem — zwykle **3%** (ruchomości) | | **Ewidencje** | wpis do wykazu środków trwałych, a przy 100% VAT dodatkowo ewidencja przebiegu pojazdu | | **Odpowiedzialność i formalności** | rejestracja, ubezpieczenie, PCC przy zakupie od osoby prywatnej | Wniosek praktyczny: **u ryczałtowca zwolnionego z VAT „auto na firmę" nie daje żadnej korzyści podatkowej**, a rodzi obowiązki i skutki przy sprzedaży. U czynnego podatnika VAT cała decyzja sprowadza się do rachunku z VAT. Nie mów użytkownikowi, że „na firmę zawsze się opłaca". Policz z nim VAT do odliczenia i zestaw go ze skutkami sprzedaży. ## Cztery sposoby korzystania z samochodu | Wariant | Co daje w ryczałcie | Co daje w VAT | O czym pamiętać | | --- | --- | --- | --- | | **Zakup na firmę** (środek trwały) | nic | 50% lub 100% VAT z faktury zakupu i od eksploatacji | wpis do wykazu ŚT; sprzedaż w przyszłości = przychód; korekta VAT przy zmianie przeznaczenia | | **Leasing operacyjny** | nic | 50% lub 100% VAT z każdej raty i od eksploatacji | wykup rodzi osobne skutki — patrz niżej; limit 150 000 zł dotyczy kosztów w PIT, więc ryczałtowca nie dotyczy | | **Najem długoterminowy / abonament** | nic | 50% lub 100% VAT z faktur | brak własności, brak wykazu ŚT, brak problemu ze sprzedażą | | **Samochód prywatny używany w działalności** | nic | **50% VAT od wydatków eksploatacyjnych** (paliwo, serwis) — o ile auto służy czynnościom opodatkowanym | nie musi być środkiem trwałym; nie wpisujesz go do wykazu ŚT; jego sprzedaż nie jest przychodem z działalności | Ostatni wiersz jest najczęściej pomijany: **prawo do odliczenia VAT nie wymaga, by samochód był środkiem trwałym firmy**. Wystarczy, że jest wykorzystywany do wykonywania czynności opodatkowanych. Dla wielu ryczałtowców „auto prywatne + odliczanie połowy VAT od paliwa i serwisu" jest wariantem prostszym i bezpieczniejszym niż wprowadzanie pojazdu do firmy. ## VAT — reguła 50 / 100 Skrót zasady z art. 86a ustawy o VAT: - **50%** kwoty VAT — domyślnie, gdy samochód osobowy może być używany także prywatnie (użytek mieszany). Nie musisz nic zgłaszać ani niczego ewidencjonować. - **100%** kwoty VAT — tylko gdy pojazd jest wykorzystywany **wyłącznie do działalności**, co wymaga łącznie: zgłoszenia **VAT-26**, prowadzenia **ewidencji przebiegu pojazdu** i zasad używania realnie wykluczających użytek prywatny. - Niektóre pojazdy dają 100% **z konstrukcji** (m.in. wielozadaniowe typu van z jednym rzędem siedzeń, ciężarowe powyżej 3,5 t) — po potwierdzeniu badaniem technicznym i adnotacją w dowodzie rejestracyjnym; wtedy VAT-26 i ewidencji nie prowadzisz. **Odliczenie 100% u jednoosobowej działalności jest trudne do obronienia.** Jeżeli to jedyny samochód w gospodarstwie domowym, organy konsekwentnie kwestionują wyłączny użytek firmowy. Domyślną rekomendacją dla JDG jest **50%** — bez ewidencji, bez VAT-26, bez sporu. Szczegóły — terminy VAT-26, zawartość ewidencji przebiegu, wydatki objęte limitem, korekta przy zmianie przeznaczenia: **`references/vat-od-samochodu.md`**. ## Sprzedaż, wycofanie i wykup z leasingu Trzy skutki, które trzeba rozdzielić: 1. **Ryczałt.** Odpłatne zbycie ruchomego składnika majątku wykorzystywanego w działalności jest **przychodem z działalności**, opodatkowanym stawką **3%** (nieruchomości — 10%). Przychodem jest **cała cena sprzedaży** — na ryczałcie nie pomniejszysz jej o niezamortyzowaną wartość, bo amortyzacji nie ma. Patrz `jdg-ryczalt-ewidencja` i `jdg-ryczalt-stawka`. 2. **Okres 6 lat.** Wycofanie auta z działalności samo w sobie nie jest przychodem, ale sprzedaż przed upływem **6 lat** (licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu wycofania) nadal jest przychodem z działalności. Ta sama reguła obejmuje **samochód wykupiony z leasingu „na cele prywatne"** — wykup nie kasuje historii, tylko uruchamia sześcioletni zegar. 3. **VAT.** Sprzedaż firmowego auta jest opodatkowana, a jeżeli przy zakupie odliczyłeś tylko 50% VAT i sprzedajesz w okresie korekty — **odzyskujesz część nieodliczonej połowy** (art. 90b). Wycofanie na cele osobiste zamiast sprzedaży to z kolei nieodpłatne przekazanie, które przy prawie do odliczenia bywa **opodatkowane VAT**. Procedura krok po kroku i przykłady — `references/vat-od-samochodu.md`. ### Skrypt — korekta VAT z art. 90b ```bash python3 scripts/korekta_vat.py --nabycie 2024-03 --zmiana 2026-08 --vat-z-faktury 23000 --odliczono 50 python3 scripts/korekta_vat.py --nabycie 2025-06 --zmiana 2026-06 --vat-z-faktury 46000 --odliczono 100 python3 scripts/korekta_vat.py --self-test ``` Skrypt pokazuje długość okresu korekty, liczbę miesięcy pozostałych i kwotę korekty w plus albo w minus. Wynik jest orientacyjny — sposób liczenia miesiąca zmiany bywa przyjmowany różnie, skrypt podaje obie wersje. > ⚠️ **Do zweryfikowania:** nie udało się potwierdzić w źródle pierwotnym, czy przychód ze > **sprzedaży środka trwałego wchodzi do podstawy wymiaru składki zdrowotnej** ryczałtowca — > od 2025 r. obowiązują w tym zakresie przepisy szczególne. Zanim policzysz użytkownikowi > składkę po sprzedaży auta, sprawdź aktualne zasady (`jdg-zus`, ZUS, ustawa o świadczeniach > opieki zdrowotnej). Przy sprzedaży drogiego pojazdu różnica bywa istotna — sprzedaż może > przesunąć podatnika do wyższego progu na cały rok. ## Zakup od osoby prywatnej Kupno auta na podstawie umowy sprzedaży od osoby nieprowadzącej działalności oznacza **podatek od czynności cywilnoprawnych**: stawka **2%** od wartości rynkowej, deklaracja **PCC-3** i zapłata w terminie **14 dni** od zawarcia umowy. Umowy o niskiej wartości są z PCC zwolnione — próg kwotowy sprawdź w `jdg-parametry`. Faktury nie ma, więc **nie ma też VAT do odliczenia**; zostaje odliczanie VAT od późniejszej eksploatacji. Zaniżanie wartości w umowie jest ryzykowne — organ może wezwać do jej podwyższenia i określić wartość rynkową samodzielnie. ## Podróże służbowe i delegacje Znowu ta sama zasada: **na ryczałcie diety, noclegi i bilety nie są kosztem, bo kosztów nie ma.** Kwota diety krajowej i zagranicznej nie ma dla ryczałtowca żadnego znaczenia podatkowego — nie licz jej i nie sugeruj „odliczenia diet". Co pozostaje realne: **VAT** (z ważnym wyjątkiem — od usług noclegowych i gastronomicznych VAT się co do zasady nie odlicza, art. 88 ust. 1 pkt 4), dokumentowanie wyjazdu na potrzeby ewentualnej kontroli oraz rozliczenia z klientem, który zwraca koszty podróży — **zwrot kosztów doliczony do wynagrodzenia jest przychodem** i podlega ryczałtowi wg stawki właściwej dla usługi. Szczegóły — `references/podroze-sluzbowe.md`. ## Poza zakresem tej wersji Amortyzacja i limit 150 000 zł, kilometrówka dla celów PIT, koszty przy skali podatkowej i podatku liniowym, samochody osobowe w spółkach, samochód dla pracownika i ryczałt za jego prywatne używanie, akcyza i opłaty przy imporcie pojazdu, leasing finansowy w ujęciu bilansowym. Jeżeli pytanie dotyczy kosztów przy innej formie opodatkowania — **powiedz wprost, że ten zestaw skilli obejmuje wyłącznie ryczałt**, zamiast improwizować. ## Częste błędy - Kupowanie auta „na firmę, żeby wrzucić w koszty" **na ryczałcie** — kosztów nie ma, korzyści w PIT nie będzie żadnej. - Przekonanie, że ryczałtowiec nie odlicza VAT od samochodu. Odlicza — VAT i ryczałt to dwa niezależne systemy (`jdg-vat`). - Odliczanie 100% VAT bez zgłoszenia VAT-26 i bez ewidencji przebiegu. - Prowadzenie „kilometrówki" w przekonaniu, że jest potrzebna do podatku dochodowego — na ryczałcie ewidencja przebiegu służy **wyłącznie** odliczeniu 100% VAT. - Pominięcie pojazdu w wykazie środków trwałych, a potem problem z udokumentowaniem statusu przy sprzedaży. - Sprzedaż firmowego auta bez wykazania przychodu w ewidencji i bez ryczałtu 3%. - Przekonanie, że wykup z leasingu „na siebie prywatnie" kasuje skutki podatkowe sprzedaży — liczy się **6 lat**. - Zapomnienie o korekcie VAT przy sprzedaży auta odliczonego w 50% — to pieniądze do odzyskania, które przepadają. - Nierozliczenie PCC-3 przy zakupie od osoby prywatnej. - Doliczanie diet i „kosztów delegacji" do rozliczenia ryczałtowca.