--- name: jdg-zus description: Składki ZUS przedsiębiorcy na JDG — zgłoszenie ZUA/ZZA, ulga na start, składki preferencyjne, Mały ZUS Plus, duży ZUS, wakacje składkowe, chorobowe i zasiłki, składka zdrowotna ryczałtowca (progi przychodu, forma uproszczona, rozliczenie roczne), deklaracja DRA i terminy płatności, zbieg tytułów przy etacie. Zawiera skrypt liczący składkę zdrowotną. Użyj przy pytaniach "ile ZUS", "jaka składka zdrowotna", "ulga na start", "mały ZUS plus", "czy muszę płacić ZUS przy etacie". license: MIT compatibility: Dotyczy polskich przepisów podatkowo-składkowych w brzmieniu na rok 2026. Zgodny ze standardem Agent Skills — działa w dowolnym środowisku czytającym SKILL.md. Skille tego zestawu odwołują się do siebie nawzajem; zalecana instalacja całego kompletu. Skrypty w katalogu scripts/ wymagają Pythona 3.9+ (bez zależności zewnętrznych). metadata: jezyk: pl jurysdykcja: PL rok-podatkowy: "2026" zakres: jdg-ryczalt status: eksperymentalny wersja: "0.4.0" repozytorium: https://github.com/everywebco/ksiegowosc-jdg-skills --- # Składki ZUS przy JDG na ryczałcie > ⚠️ **Projekt eksperymentalny.** To nie jest porada podatkowa, prawna ani składkowa. Autorzy nie > ponoszą żadnej odpowiedzialności za skutki użycia. Weryfikuj u księgowego lub w ZUS. Konkretne kwoty bierz ze skilla **`jdg-parametry`** — nie podawaj ich z pamięci. ## Dwa niezależne rachunki Przedsiębiorca płaci **składki społeczne** (ich wysokość zależy od wybranej podstawy, a nie od przychodu) oraz **składkę zdrowotną** (przy ryczałcie zależy od przychodu). Licz je osobno — mieszanie tych dwóch mechanizmów jest źródłem większości błędów. ## Zgłoszenie - **ZUS ZUA** — gdy działalność jest jedynym lub głównym tytułem do ubezpieczeń (pełne ubezpieczenia społeczne + zdrowotne). - **ZUS ZZA** — gdy podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu (np. masz etat z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, albo korzystasz z ulgi na start). - Termin: **7 dni** od daty rozpoczęcia działalności. CEIDG nie zgłasza Cię za Ciebie do ubezpieczeń. - Chorobowe jest **dobrowolne** — zgłaszasz je we wniosku; objęcie następuje od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej niż od dnia jego złożenia. ## Ścieżka ulg — kolejność w czasie ``` ulga na start (6 pełnych miesięcy, tylko zdrowotna) ↓ składki preferencyjne (24 miesiące, podstawa 30% minimalnego wynagrodzenia) ↓ Mały ZUS Plus (do 36 miesięcy w ciągu 60, podstawa liczona od dochodu) ↓ duży ZUS (podstawa 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) ``` Warunki i pułapki: | Ulga | Warunki | Pułapki | | --- | --- | --- | | **Ulga na start** | pierwsza działalność albo min. 60 miesięcy przerwy; nie wykonujesz dla byłego pracodawcy czynności takich jak na etacie w bieżącym lub poprzednim roku | 6 **pełnych** miesięcy kalendarzowych — start w połowie miesiąca wydłuża okres; brak ubezpieczenia chorobowego i rentowego → **brak zasiłku chorobowego i macierzyńskiego**; okres nie liczy się do emerytury | | **Preferencyjne** | te same warunki co ulga na start | 24 miesiące kalendarzowe; niska podstawa = niskie zasiłki | | **Mały ZUS Plus** | przychód roku poprzedniego poniżej limitu, działalność prowadzona ≥ 60 dni w roku poprzednim, brak rozliczania kartą podatkową ze zwolnieniem z VAT, nie wykonujesz dla byłego pracodawcy czynności takich jak na etacie | max 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60; **nie łączy się** z ulgą na start ani preferencyjnymi; zgłoszenie w terminie (styczeń albo 7 dni od spełnienia warunków) — **spóźnienie oznacza utratę na cały rok** | | **Wakacje składkowe** | mikroprzedsiębiorca, limity pomocy de minimis, wniosek **RWS** w miesiącu poprzedzającym | zwolnienie obejmuje **jeden miesiąc w roku** i tylko składki **własne społeczne + FP/FS; składki zdrowotnej NIE obejmuje**; działalność trzeba w tym miesiącu prowadzić | ### Mały ZUS Plus dla ryczałtowca Ryczałtowiec nie ustala dochodu podatkowego, więc ustawa nakazuje przyjąć: ``` dochód roczny = roczny przychód × 0,5 przeciętny dochód miesięczny = (dochód roczny / liczba dni prowadzenia działalności) × 30 podstawa wymiaru = przeciętny dochód miesięczny × 0,5 ``` Wynik ograniczony jest z dołu i z góry (min. 30% minimalnego wynagrodzenia, max 60% prognozowanego przeciętnego) — kwoty w `jdg-parametry`. Zaokrąglenia i szczegóły: art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ## Zbieg tytułów — etat i działalność - Etat z wynagrodzeniem **co najmniej minimalnym** → z działalności płacisz **tylko składkę zdrowotną** (zgłoszenie ZZA). Składki społeczne z działalności są dobrowolne. - Etat z wynagrodzeniem **poniżej minimalnego** → składki społeczne z działalności są obowiązkowe. - Umowa zlecenie, prawa autorskie, emerytura, renta, wychowywanie dziecka — każdy zbieg ma własne zasady, sprawdź indywidualnie. - **Składkę zdrowotną płacisz od każdego tytułu osobno** — etat nie zwalnia z niej w działalności. ## Składka zdrowotna ryczałtowca Stopa 9%, podstawa zależna od **rocznego przychodu narastająco**, pomniejszonego o zapłacone składki społeczne (jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów). Trzy progi — kwoty w `jdg-parametry`. Dwa warianty: 1. **Wg przychodu bieżącego** — co miesiąc sprawdzasz przychód narastająco od początku roku i stosujesz odpowiedni próg. Po przekroczeniu progu składka rośnie od tego miesiąca. 2. **Forma uproszczona** — przez cały rok płacisz wg przychodu z **roku poprzedniego** (dostępna, jeśli prowadziłeś działalność przez cały poprzedni rok). Wygodna przy nierównomiernych przychodach, ale wymaga wyrównania. > ⚠️ **Do zweryfikowania:** nie udało się potwierdzić, jak do podstawy wymiaru składki > zdrowotnej ryczałtowca wchodzą **przychody ze sprzedaży środków trwałych** — od 2025 r. > obowiązują w tym zakresie przepisy szczególne. Zanim doliczysz do przychodu sprzedaż firmowego > auta czy sprzętu (`jdg-samochod`), sprawdź aktualne zasady w ZUS i w ustawie o świadczeniach > opieki zdrowotnej. Jednorazowa sprzedaż potrafi przesunąć podatnika do wyższego progu. W obu wariantach **rozliczenie roczne** liczy składkę od progu właściwego dla przychodu za **cały rok** i wyrównuje różnicę: dopłata albo nadpłata (zwrot na wniosek, składany elektronicznie, przy braku zaległości). Rozliczenie roczne składasz w **dokumencie DRA za kwiecień, w terminie do 20 maja**. ### Skrypt ```bash python3 scripts/skladka_zdrowotna.py --rok 2026 --przychody 25000 25000 25000 python3 scripts/skladka_zdrowotna.py --rok 2026 --przychody 25000 25000 --uproszczona 180000 python3 scripts/skladka_zdrowotna.py --self-test ``` Skrypt pokazuje miesiąc po miesiącu podstawę i składkę oraz wylicza rozliczenie roczne (dopłata / nadpłata). ### Powiązanie z podatkiem **50% zapłaconej składki zdrowotnej odliczasz od przychodu** przy wyliczaniu ryczałtu (`jdg-ryczalt-podatek`). Odliczasz kwotę **faktycznie zapłaconą** — łącznie z dopłatą wynikającą z rozliczenia rocznego, w roku, w którym ją zapłaciłeś. ## Deklaracje i płatność - JDG bez pracowników, opłacająca składki wyłącznie za siebie, **nie musi co miesiąc składać DRA**, jeżeli w poprzednim miesiącu nic się nie zmieniło — ZUS kopiuje deklarację. Wyjątek: ryczałtowiec, u którego zmienia się podstawa zdrowotnej, **musi złożyć DRA**, bo kwota nie jest stała. W praktyce ryczałtowiec składa DRA co miesiąc. - Termin zapłaty składek i złożenia DRA: **do 20. dnia** miesiąca następnego. - Wpłata na **indywidualny numer rachunku składkowego (NRS)** — jeden przelew, ZUS sam rozksięgowuje. - Nieopłacenie składki chorobowej w terminie powoduje **ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego** — a to oznacza brak prawa do zasiłku i konieczność ponownego zgłoszenia (z okresem wyczekiwania 90 dni). ## Zawieszenie działalności W okresie zawieszenia nie płacisz składek społecznych ani zdrowotnej i tracisz prawo do świadczeń (po okresie ochronnym 30 dni). Przychody z zawieszonego okresu nadal mogą powstawać (np. płatność za wcześniej wykonaną usługę) — i wtedy podlegają ryczałtowi. Zawieszenie zgłaszasz w CEIDG; minimalny okres to 30 dni. ## Częste błędy - Traktowanie okresu ulgi na start jako okresu z prawem do zasiłku chorobowego. - Spóźnione zgłoszenie do Małego ZUS Plus i utrata ulgi na cały rok. - Zapomnienie, że wakacje składkowe **nie obejmują zdrowotnej**. - Przyjęcie stałej składki zdrowotnej na cały rok mimo rosnącego przychodu. - Odliczanie 100% zdrowotnej od przychodu przy ryczałcie (przysługuje 50%). - Nieopłacenie składki w terminie i nieświadome wypadnięcie z chorobowego.