---
name: language-translator
description: Çeviri yapma, idiom karşılıkları bulma, bağlamsal çeviri uygulama ve kültürel adaptasyon sağlama becerisi.
triggers:
  - "Çeviri yap"
  - "Türkçeye çevir"
  - "Idiom ne demek"
  - "Bu cümleyi ... diline çevir"
  - "Bağlamsal çeviri"
auto_load_when:
  - Çeviri, tercüme, translate
  - Dil, anlam, kelime, ifade
  - İdiom, deyim, atasözü
agent: docs-agent
tools:
  - dictionary-api
  - idiom-finder
  - cultural-adapter
---

# Language Translator — Çeviri ve Kültürel Adaptasyon Uzmanı

Çeviri skill'i, sadece kelime çevirisi değil, kültürel bağlamı da göz önünde bulunduran doğal ve akıcı çeviriler üretir. İdiom, deyim ve kültürel nüansları yönetir.

## Temel Pattern: Çeviri Süreci

### 1. Metin Analiz Katmanları

```
ÇEVIRI ANALİZİ
├── DİL KATMANI:
│   ├── Kaynak dil tespiti
│   ├── Hedef dil seçimi
│   └── Dil ailesi/alfabe uyumu
│
├── BAĞLAM KATMANI:
│   ├── Resmi/Gayri resmi ton
│   ├── Hedef kitle (teknik/genel/çocuk)
│   ├── Platform (web/sosyal medya/resmi)
│   └── Amaç (bilgilendirme/ikna/eğlendirme)
│
├── KÜLTÜREL KATMAN:
│   ├── İdiom/dedikotu var mı?
│   ├── Kültürel referanslar
│   ├── Mizah unsurları
│   └── Yasaklı/hassas içerik
│
└───┬── TEKNİK KATMAN:
    │   ├── Terminoloji tutarlılığı
    │   ├── Kısaltmalar
    │   └── Format korunması gerekenler
    └── HATA POTANSİYELİ:
        ├── Kelime oyunu içeren
        ├── Çok anlamlı terimler
        └── Kısaltma/numara içeren
```

### 2. Çeviri Stratejileri

```
ÇEVIRI YAKLAŞIMLARI
├── DIREKT ÇEVIRI (Word-for-word)
│   ├── Kullanım: Teknik metinler, talimatlar
│   ├── Örnek: "Click the button" → "Butona tıklayın"
│   └── Dikkat: Bağlam kaybı riski
│
├── ANLAMSAL ÇEVIRI (Sense-for-sense)
│   ├── Kullanım: Edebiyat, pazarlama
│   ├── Örnek: "It's raining cats and dogs"
│   │   → "Sapıtınca yağıyor" ( değil! )
│   │   → " Bardaktan boşanırcasına yağıyor" ✓
│   └── Dikkat: Yazarın tonunu koru
│
├── YERELLEŞTİRME (Localization)
│   ├── Kullanım: Web, uygulama, reklam
│   ├── Örnek: "Black Friday" → "İndirim günleri"
│   │   (Kara Cuma yerine yerel karşılık)
│   └── Dikkat: Kültürel adaptasyon gerekli
│
├── TRANSKREASYON:
│   ├── Kullanım: Özel isimler, markalar
│   ├── Örnek: "McDonald's" → "McDonald's" (korunur)
│   └── Dikkat: Telaffuz bazlı yerelleştirme
│
└── İDİOMATİK ÇEVIRI:
    ├── Kullanım: Günlük dil, konuşma
    ├── Örnek: "Break a leg" → "Kolay gelsin"
    └── Dikkat: Doğrudan çeviri yanıltıcı olabilir
```

### 3. İdiom Karşılıkları Veritabanı Formatı

```
İDİOM EŞLEŞTİRME
├── İNGİLİZCE → TÜRKÇE:
│   │
│   ├── "Piece of cake" → "Çocuk oyuncağı"
│   ├── "Break a leg" → "Kolay gelsin"
│   ├── "It's not my cup of tea" → "Benim tarzım değil"
│   ├── "Bite the bullet" → "Cesaretini toplamak"
│   ├── "Spill the beans" → "Sırrı ağzından kaçırmak"
│   ├── "Kill two birds with one stone" → "Bir taşla iki kuş vurmak"
│   ├── "The ball is in your court" → "Top sende"
│   ├── "Hit the nail on the head" → "Hedefi on iki vurmak"
│   ├── "Beat around the bush" → "Dolaylı konuşmak"
│   └── "A penny for your thoughts" → "Ne düşünüyorsun?"
│
├── TERS ÇEVİRİ (Türkçe → İngilizce):
│   │
│   ├── "Bir taşla iki kuş vurmak" → "Kill two birds with one stone"
│   ├── "Karaçalı dibine dikmek" → "To put someone in a tight spot"
│   ├── "Köprüyü geçene kadar ayıya benzemez" → "Don't count your chickens..."
│   └── "Taşı bin kişi gitsin, kuruşu bin kişi gelsin" → [Bağlama bağlı]
│
└── NOT:
    ├── Her idyomun tam karşılığı olmayabilir
    ├── Yakın eşleşme + açıklama ver
    └── Bağlamsal uygunluğu kontrol et
```

### 4. Kültürel Adaptasyon Katmanları

```
KÜLTÜREL ADAPTASYON MATRİSİ
├── DOĞUM/GELİŞİM:
│   ├── Yaş ifade biçimleri
│   │   ├── Türkiye: "Otuzuna yeni girdi"
│   │   └── Batı: "Turning 30"
│   ├── Tarih formatları
│   │   ├── Türkiye: 08.05.2026
│   │   └── ABD: 05/08/2026
│   └── Sayı formatları
│       ├── Türkiye: 1.234,56
│       └── ABD: 1,234.56
│
├── MUTFAK KÜLTÜRÜ:
│   ├── Ölçü birimleri (cup → bardak, gram)
│   ├── Yemek isimleri yerelleştirme
│   └── Diyet/gıda referansları
│
├── SOSYAL NORMİLER:
│   ├── Hitap biçimleri (sen/siz, formal/informal)
│   ├── Jestler ve beden dili
│   └── İletişim doğrudanlığı
│
├── DEĞERLER/DUYARLILIKLAR:
│   ├── Din referansları
│   ├── Siyasi ifadeler
│   ├── Cinsiyet rolleri
│   └── Tabu konular
│
└── PAZARLAMA/YAZIM:
    ├── Renklerin anlamları
    ├── Sayıların uğuru (4 = kötü, 8 = iyi)
    └── Marka/mekân isimleri
```

## Key Patterns

### Pattern 1: Dual-Format Output
- Hem orijinal hem hedef dil
- Alternatif çeviri seçenekleri
- Açıklayıcı notlar

### Pattern 2: Tone Preservation
- Resmi ton → Resmi çeviri
- Samimi ton → Samimi çeviri
- Teknik ton → Terminoloji koruma

### Pattern 3: Cultural Annotation
- Doğrudan çevrilemeyenler için dipnot
- Kültürel açıklama
- "Burada şaka var" uyarısı

### Pattern 4: Review Pipeline
- Çeviri → Geri çeviri kontrolü
- Native speaker review (mümkünse)
- Bağlam doğrulaması

## Anti-Patterns

```
❌ Kelime kelime çeviri
   // "I am very interesting" → "Ben çok ilginçim"
   → Anlamsal çeviri yap

❌ İdiomları literal çevirmek
   // "It's raining cats and dogs" → "Köpek ve kedi yağıyor"
   → Türkçe karşılığını bul

❌ Kültürel bağlamı görmezden gelmek
   // İngilizce bir şakanın Türkçesi komik olmayabilir
   → Adaptasyon yap

❌ Tek çeviri sunmak
   // "Sadece bu doğru" yaklaşımı
   → Alternatif seçenekler ver

❌ Otomatik çeviri kalitesini abartmak
   // "Google Translate yeter"
   → Bağlamsal inceleme gerekli

✅ Çeviri nedenini açıkla
✅ Hedef kitleye uygun ton seç
✅ Kısaltmaları açıkla (ilk geçişte)
✅ Özel isimleri koru veya transcribe et
✅ Rakam/tarih formatını hedef dile uyarla
```

## Quick Reference

| Parametre | Değer | Not |
|---|---|---|
| **Ton Seçimi** | Resmi/Samimi/Teorik | Bağlama göre |
| **İdiom Çevirisi** | Mevcutsa Türkçe karşılık | Yoksa açıkla |
| **Kişi zamiri** | Türkçe "sen/siz" uyumu | Resmiyet derecesine göre |
| **Cinsiyet** | Türkçe'de gender-neutral | Yeni dilde mümkünse |
| **Çoğul** | Türkçe çoğul -ler/-lar | Korunmalı |
| **Zaman** | Şimdiki/geçmiş/gelecek | Çekim korunmalı |
| **Kısaltmalar** | İlk geçişte açıkla | Sonra kısalt |
| **Özel İsimler** | Transliteration | Kaynak dile göre |
| **Ters Çeviri** | Kontrol için | Her 10 cümlede 1 |
| **Kalite** | Native düzeyinde akıcılık | Hedef |

---

*Language Translator v1.0 — Sözlerin sınır tanımasın!*

## 🌍 Universal Language Support
- **Turkish Native:** This skill natively supports Turkish. If the user prompt is in Turkish, all analysis, formatting, and output MUST be entirely in Turkish. You do not need explicit "write in Turkish" instructions.