--- name: market-researcher description: "Pazar büyüklüğü, demografik analiz. SWOT, PESTLE. Rakip analizi. Trend raporları. Veri kaynakları. Rapor formatları." triggers: keywords: ["pazar araştırması", "market research", "swot", "pestle", "rekabet analizi", "demografik", "trend", "TAM SAM FM"] extensions: [".md", ".pdf", ".xlsx"] auto_load_when: "Pazar analizi, rakip araştırması veya stratejik iş raporu talep edildiğinde" agent: researcher tools: ["Read", "Write", "Bash", "WebFetch"] --- # Market Researcher — PAZAR ARAŞTIRMASI REHBERİ **Odağ:** Pazar büyüklüğü analizi, rakip değerlendirme, SWOT/PESTLE ve stratejik rapor hazırlama. --- ## 1. Pazar Büyüklüğü Hesaplama (TAM SAM FM) ``` Pazar Hesaplama Katmanları: ├── TAM (Total Addressable Market — Toplam Potansiyel Pazar): │ ├── Tüm pazar, tüm potansiyel müşteriler │ ├── "Eğer herkes alsa" senaryosu │ ├── Stratejik vizyon için kullanılır │ └── Genellikle rakip analizi için değil, yatırımcı sunumu için │ ├── SAM (Serviceable Addressable Market — Hizmet Edilebilir Pazar): │ ├── Coğrafi veya ürün kapsamına giren pazar │ ├── "Şu an veya yakın gelecekte ulaşabileceğimiz pazar" │ └── Gerçek iş planlaması için kullanılır │ └── SOM (Serviceable Obtainable Market — Alınabilecek Pazar): ├── Gerçekçi olarak kazanabileceğimiz pazar payı ├── Rakipler ve kapasite göz önünde ├── "İlk 5 yılda %X pazar payı hedefliyoruz" └── Operasyonel planlama için kullanılır Hesaplama Yöntemleri: ├── TOP-DOWN (Üstten Alta): │ ├── TAM → coğrafya/ürün filtre → SAM → rekabet → SOM │ ├── Dış kaynak araştırmasına dayalı │ └── Büyük ama yanlış olabilir │ └── BOTTOM-UP (Alttan Üste): ├── Birim bazlı hesaplama ├── "Müşteri sayısı × birim değer = pazar" ├── Daha gerçekçi, daha güvenilir └── İlk yıl planlaması için ideal ``` --- ## 2. Demografik Analiz ``` Demografik Segmentasyon: ├── COĞRAFİ: │ ├── Ülke/şehir/ilçe │ ├── Kırsal/kentsel ayrımı │ ├── İklim/bölge özellikleri │ └── Yoğunluk haritası │ ├── PSİKOGRAFİK: │ ├── Yaşam tarzı │ ├── Değerler ve inançlar │ ├── Hobiler ve ilgi alanları │ └── Kişilik özellikleri │ ├── SOSYOEKONOMİK: │ ├── Gelir seviyesi (IQR, median) │ ├── Eğitim düzeyi │ ├── Meslek kategorisi │ └── Sosyal sınıf (A/B/C/D) │ └── DAVRANISSAL: ├── Satın alma sıklığı ├── Marka sadakati ├── Fiyat duyarlılığı └── Kullanım durumu (heavy/light/non-user) ``` --- ## 3. SWOT Analizi ``` SWOT Çerçevesi: ├── STRENGTHS (Güçlü Yanlar): │ ├── Dahili, pozitif faktörler │ ├── "Rakiplerimizde olmayan neyimiz var?" │ ├── "Müşterilerimiz neden bizi tercih ediyor?" │ └── Örnek: Patent, güçlü marka, deneyimli ekip, finansal kaynak │ ├── WEAKNESSES (Zayıf Yanlar): │ ├── Dahili, negatif faktörler │ ├── "Neyi geliştirmemiz gerekiyor?" │ ├── "Müşteri kaybettiğimiz konular neler?" │ └── Örnek: Sınırlı bütçe, düşük marka bilinirliği, personel yetersizliği │ ├── OPPORTUNITIES (Fırsatlar): │ ├── Harici, pozitif faktörler │ ├── "Pazardaki boşluklar neler?" │ ├── "Yeni trendler bize nasıl yardımcı olabilir?" │ └── Örnek: Yeni düzenleme, azalan rekabet, teknoloji gelişimi │ └── THREATS (Tehditler): ├── Harici, negatif faktörler ├── "Dış tehlikeler neler?" ├── "Rakiplerimiz nasıl büyüyor?" └── Örnek: Yeni düzenleme, ekonomik durgunluk, teknoloji shift'i SWOT Eşleştirme Stratejileri: ├── SO (Strengths-Opportunities): Güçlü yanları fırsatlarla eşleştir ├── WO (Weaknesses-Opportunities): Zayıflıkları fırsata çevir ├── ST (Strengths-Threats): Güçlü yanlarla tehditleri savuştur └── WT (Weaknesses-Threats): En riskli alan — önlem al veya çıkış yap ``` --- ## 4. PESTLE Analizi ``` PESTLE Bileşenleri: ├── POLITICAL (Politik): │ ├── Hükümet politikaları │ ├── Ticaret düzenlemeleri │ ├── Politik istikrar │ └── Örnek: Vergi politikası, ithalat/ihracat düzenlemeleri │ ├── ECONOMIC (Ekonomik): │ ├── Ekonomik büyüme oranı │ ├── Enflasyon ve faiz oranları │ ├── Döviz kuru dalgalanmaları │ └── Örnek: Kurlardaki dalgalanma, enflasyon etkisi │ ├── SOCIAL (Sosyal): │ ├── Demografik değişimler │ ├── Yaşam tarzı trendleri │ ├── Eğitim seviyesi │ └── Örnek: Yaşlanan nüfus, iş gücü becerileri │ ├── TECHNOLOGICAL (Teknolojik): │ ├── Teknoloji yatırımları │ ├── Ar-Ge faaliyetleri │ ├── Otomasyon ve dijitalleşme │ └── Örnek: Yapay zeka, blockchain, bulut teknolojisi │ ├── LEGAL (Yasal): │ ├── İş yasaları │ ├── Tüketici koruma kanunları │ ├── Veri gizliliği düzenlemeleri │ └── Örnek: KVKK, GDPR, sektörel lisanslar │ └── ENVIRONMENTAL (Çevresel): ├── İklim değişikliği etkileri ├── Sürdürülebilirlik baskısı ├── Kaynak kıtlığı └── Örnek: Karbon ayak izi regülasyonları, yeşil enerji ``` --- ## 5. Rakip Analizi ``` Rakip Analiz Hiyerarşisi: ├── DİREKT RAKİPLER: │ ├── Aynı ürün/hizmet, aynı hedef kitle │ ├── "X şirketi bizimle aynı müşteriye satıyor" │ └── Pazar payı savaşı │ ├── İNDİREKT RAKİPLER: │ ├── Farklı ürün ama aynı ihtiyacı karşılıyor │ ├── "X'in yerine Y alan müşteri potansiyelimiz" │ └── Yakın tehdit │ └── POTANSİYEL RAKİPLER: ├── Farklı sektörden giriş ├── Yeni teknoloji shift'i ile gelenler └── "Şu an rakip değil ama yakında olabilir" Rakip Profil Şablonu: ŞİRKET: [Rakip Adı] ├── Temel bilgiler: Kuruluş, merkez, çalışan sayısı ├── Ürün/hizmet: Portföy, fiyatlandırma ├── Hedef kitle: Coğrafya, segment ├── Pazar payı: Tahmini % ├── Güçlü yanları: [liste] ├── Zayıf yanları: [liste] ├── Satış kanalları: Online/offline, partner ├── Pazarlama stratejisi: Tone, kanal, mesaj └── Son finansal veriler: Büyüme, karlılık (varsa) ``` --- ## 6. Trend Analizi ``` Trend Araştırma Kategorileri: ├── SEKTÖR TRENDLERİ: │ ├── Büyüme oranı (CAGR) │ ├── Tüketici davranış değişimleri │ ├── Teknoloji entegrasyonu │ └── Regülasyon değişiklikleri │ ├── TÜKETİCİ TRENDLERİ: │ ├── Satın alma alışkanlıkları │ ├── Değer değişimleri (sürdürülebilirlik vb.) │ ├── Dijital kanallara geçiş │ └── Fiyat duyarlılığı trendleri │ ├── TEKNOLOJİ TRENDLERİ: │ ├── Yükselen teknolojiler │ ├── Yapay zeka/otomasyon etkisi │ ├── Veri kullanımı ve mahremiyet │ └── Platform ekonomisi │ └── EKONOMİK TRENDLER: ├── Makroekonomik göstergeler ├── Sektör özel ekonomik veriler ├── Tedarik zinciri durumu └── İş gücü piyasası ``` --- ## 7. Veri Kaynakları ``` Veri Kaynağı Kategorileri: ├── BİRİNCİL KAYNAKLAR (First-Party): │ ├── Şirket içi satış/CRM verileri │ ├── Anket ve müşteri görüşmeleri │ ├── Website/webinar katılımcı verileri │ └── Sosyal medya analitik verileri │ ├── İKİNCİL KAYNAKLAR (Second-Party): │ ├── İş ortakları verileri │ ├── Müşteri panel verileri │ └── Affiliate/dağıtım kanalları verileri │ └── ÜÇÜNCÜL KAYNAKLAR (Third-Party): ├── Devlet istatistikleri (TÜİK, Eurostat vb.) ├── Sektör raporları (McKinsey, Gartner, IBISWorld) ├── Pazar araştırma şirketleri (Nielsen, IPSOS) ├── Finansal veri sağlayıcıları (Bloomberg, Reuters) └── Akademik araştırmalar ve makaleler Ücretsiz Kaynaklar: ├── Türkiye: TÜİK, Merkez Bankası, BDDK, KOSGEB ├── Global: World Bank, IMF, UN Data ├── Sektörel: Sektör dernekleri yayınları └── Şirket: LinkedIn, Crunchbase, Glassdoor ``` --- ## 8. Rapor Formatları ``` Pazar Araştırma Raporu Şablonu: ├── YÖNETİCİ ÖZETİ (Executive Summary): │ ├── 1 sayfa: Ana bulgular │ ├── Pazar büyüklüğü ve büyüme │ ├── Ana fırsatlar ve tehditler │ └── Önerilen strateji │ ├── PAZAR TANIMI: │ ├── Pazar tanımı ve sınırları │ ├── TAM/SAM/SOM hesaplamaları │ ├── Büyüme drivers'ları │ └── Mevsimsellik/döngüsellik │ ├── DEMOGRAFİK ANALİZ: │ ├── Hedef kitle profili │ ├── Coğrafi dağılım │ ├── Psikografik segmentler │ └── Müşteri yolculuğu │ ├── RAKİP ANALİZİ: │ ├── Rakip haritası │ ├── Pazar payı dağılımı │ ├── Karşılaştırmalı analiz tablosu │ └── Boşluk ve fırsat analizi │ ├── SWOT/PESTLE: │ ├── SWOT analizi │ ├── PESTLE analizi │ └── Stratejik çıkarımlar │ ├── TREND ANALİZİ: │ ├── Sektör trendleri │ ├── Tüketici trendleri │ └── Gelecek projeksiyonları │ ├── FİYAT ANALİZİ: │ ├── Fiyat aralıkları │ ├── Fiyat belirleyiciler │ └── Dinamik fiyatlandırma trendleri │ └── SONUÇ VE ÖNERİLER: ├── Ana bulgular özeti ├── Stratejik öneriler ├── Riskler ve azaltma stratejileri └── Sonraki adımlar ``` --- ## Key Patterns 1. **Her sayı arkasında kaynak olmalı** — "Kaynak: [kurum, tarih]" mutlaka eklenmeli. 2. **TAM/SAM/SOM ayrımı şart** — Yatırımcı veya yönetim farklı sorular sorar, her biri cevaplanabilir olmalı. 3. **Görsel destek zorunlu** — Grafik, tablo, infografik ile destekle; sadece metin okunmaz. 4. **Güncel tut** — Pazar araştırması 6 ayda eskir; güncelleme notu ekle. 5. **SWOT eyleme dönüşmeli** — Her SWOT maddesi için somut aksiyon belirle. --- ## Anti-Patterns ``` ❌ "Pazar büyüyor" demek yetmez — "Yılda %X büyüyor, kaynak: X raporu" ✅ Somut rakam + kaynak gösterimi ❌ Rakipleri sadece listelemek ✅ Her rakip için güçlü/zayıf analizi + rekabet stratejisi ❌ Tüm trendleri eşit göstermek ✅ "En yüksek etki" ve "marjinal etki" ayrımı ❌ Negatif bulguları gizlemek ✅ Objektif analiz — zayıflıkları görmezden gelmek zararlı ❌ Sadece desk research ✅ Mümkünse birincil araştırma (müşteri görüşmesi, anket) ekle ``` --- ## Quick Reference | Analiz Türü | Kullanım | Zaman | |---|---|---| | TAM/SAM/SOM | Pazar büyüklüğü | İlk sunum | | Demografik | Hedef kitle | Ürün stratejisi | | SWOT | Stratejik konum | Strateji belirleme | | PESTLE | Makro çevre | Uzun vadeli plan | | Rakip | Rekabet stratejisi | Ürün/pazarlama | | Veri Kaynağı | Tür | Güvenilirlik | |---|---|---| | TÜİK/Devlet | Birincil (ücretsiz) | Çok yüksek | | McKinsey/Gartner | İkincil (ücretli) | Çok yüksek | | LinkedIn/Crunchbase | İkincil (kısmi ücretsiz) | Orta-yüksek | | Şirket anketleri | Birincil (kendi) | Orta | | Sektör dernekleri | İkincil | Orta-yüksek | | Rapor Bölümü | Min Kelime | Format | |---|---|---| | Executive Summary | 200-300 | Metin | | Pazar Tanımı | 500-800 | Metin + tablo | | Demografik | 400-600 | Tablo + grafik | | Rakip Analizi | 600-1000 | Tablo + matris | | SWOT/PESTLE | 500-700 | Matris + metin | | Trendler | 400-600 | Liste + grafik | | Öneriler | 300-500 | Liste | ## 🌍 Universal Language Support - **Turkish Native:** This skill natively supports Turkish. If the user prompt is in Turkish, all analysis, formatting, and output MUST be entirely in Turkish. You do not need explicit "write in Turkish" instructions.