---
name: positionering
description: "Bepaal je marktpositie met Blue Ocean Strategy, ERRC Grid en Six Paths Framework. Van concurrentieanalyse tot positioneringsstatement."
triggers:
  - positionering
  - positioning
  - marktpositie
  - blue ocean
  - rode oceaan
  - blauwe oceaan
  - errc
  - differentiatie
  - positioneringsstatement
---

# Positionering

## Metadata

**Doel:** Ontdek waar je product fundamentaal anders kan zijn dan concurrenten. Niet een tagline, maar een logisch gevolg van bewuste keuzes.

**Aanpak:** Blue Ocean Strategy als hoofdraamwerk, aangevuld met ERRC Grid, Six Paths Framework, en strategic insights van Ries & Trout en Helmer.

**Output:** 3 positioning opties (diep, niet breed), ingevulde ERRC Grid, Strategy Canvas beschrijving, aanbevolen positionering met rationale, positioneringsstatement.

---

## Instructies

### Fase 0: Context ophalen

**Stap 1 — Check wat er al is**
Scan uploads, gedeelde mappen en workspace op relevante bestanden (eerdere outputs, research, data). Lees ze door.

**Stap 2 — Slimme vragen stellen**
- **Wel context gevonden →** Bevestig kort wat je ziet ("Ik zie [X], klopt dat?"). Stel alleen vragen over wat je nog mist.
- **Geen context →** Stel onderstaande vragen.

---

### Fase 1: Onderzoeksvragen (stel deze voordat je analyseert)

Begin met vragen. Snap eerst wat je product echt doet en waar het anders kan zijn voordat je frameworks inzet.

1. **Product**: Wat is het kernprobleem dat je opgelost? Wie is je primaire gebruiker, secundaire koper, eventuele influencer?

2. **Concurrentie**: Wie zijn je rechtstreekse concurrenten? Welke alternative industrie lossen hetzelfde probleem op?

3. **Markt**: Is dit red ocean (vol aanbieders met dezelfde waardepropositie) of zie je al gaten?

4. **Klanten**: Wat waarderen je beste klanten echt? Wat zeggen je *non-customers* waarom zij dit niet gebruiken?

5. **Trend**: Welke maatschappelijke of technische trend werkt in je voordeel? Over 3-5 jaar?

---

## Framework: Blue Ocean Strategy

### Strategy Canvas

**Doel:** Visualiseer waar het compétitie cluster zit (red ocean) en waar jij anders kunt zijn.

**Aanpak:**
1. Identificeer 6-8 competing factors in je industrie (bijv. prijs, kwaliteit, snelheid, customer service, features, toegankelijkheid, veiligheid, design).
2. Plot hoe gevestigde spelers daarop scoren (meestal allemaal gelijk).
3. Plot jezelf: waar ben je wél hoger, en cruciaal — waar lager?
4. De spannende plek: waar vallen concurrenten allemaal weg (jij bent laag, zij hoog en cluster) en biedt dat voordeel?

**Visualisatie beschrijving** (in plaats van afbeelding):
- Horizontale as: competing factors
- Verticale as: offering level (laag → hoog)
- Rode lijn: huisnorm (industrie gemiddelde)
- Groene lijn: jij
- Grijs: top-3 concurrenten

**Vraag:** Waar is jouw groene lijn anders gevormd? Dit is je positionering.

---

## Framework: ERRC Grid (Four Actions)

Dit beantwoordt: *welke bewuste keuzes maken dit positioning real?*

### Eliminate (Elimineren)
Welke factoren die de industrie vanzelfsprekend vindt, hoort eigenlijk *niet* te bestaan voor jouw product? Wat mag weg?

**Voorbeelden:**
- Spotify elimineerde de noodzaak van CDN's voor dl (streaming i.p.v. download)
- Direct mail elimineert papier (digitaal-first)

### Reduce (Reduceren)
Welke factoren wil je *bewust onder* industrie-standaard houden, omdat dat voordeel oplevert?

**Voorbeelden:**
- IKEA reduceert maatwerk (standaard onderdelen, sneller, goedkoper)
- Budget-airlines reduceren komfort (hogere frequentie, lagere prijs)

### Raise (Verhogen)
Welke factoren wil je *wél hoger* dan concurrenten? Dit is je sterkte.

**Voorbeelden:**
- Tesla verhoogt acceleratie en software-updates
- Apple verhoogt design en ecosystem integratie

### Create (Creëren)
Welke value creëer je die de industrie *nooit eerder heeft aangeboden*?

**Voorbeelden:**
- Airbnb creëerde "thuisgevoel" in vreemde steden (niet gewoon verblijf)
- Slack creëerde "email-free work communication"

---

## Framework: Six Paths Framework

Vind blauwe oceanen door in zes richtingen te zoeken:

### Path 1: Kijk Dwars Over Alternatieve Industrie
Wie lost jouw probleem op buiten je industrie? Wat kunnen we leren?

**Voorbeeld:** Spotify concurreert niet alleen met iTunes, maar ook met YouTube, podcasts, radio.

**Vraag:** Wie zijn de echt sterke spelers buiten mijn industrie die hetzelfde doen?

### Path 2: Kijk Over Strategic Groups Binnen Je Industrie
Zijn er subsegmenten met eigen logica? Kunnen we daar inbreken?

**Voorbeeld:** Luxury car → sportwagen → EV sportwagen (Tesla verschoof de hele segmentlogica).

**Vraag:** Welke segments in mijn industrie hebben ander DNA? Kunnen we daar iets creëren?

### Path 3: Kijk Over de Keten van Kopers
Wie is gebruiker vs. koper vs. influencer? Kunnen we voor een ander segment optimaliseren?

**Voorbeeld:** Netflix optimaliseerde voor huishouden (niet individu). Spotify optimaliseerde voor luisteraar + beperkte adverteerder-rol.

**Vraag:** Wie betaalt, wie gebruikt, wie beïnvloedt? Kunnen we onze value propositie verschuiven naar een ander acteur?

### Path 4: Kijk Over Aanvullende Aanbiedingen
Wat gebeurt voor en ná je product? Kunnen we dat integreren en waarde toevoegen?

**Voorbeeld:** Apple integreerde hardware + software + services (niet zoals PC-makers: hardware enkel).

**Vraag:** Waar in de customer journey kunnen we meer waarde creëren door naast ons product ook X aan te bieden?

### Path 5: Kijk Over Functioneel ↔ Emotioneel Beroep
Bedient je industrie emoties (status, trots, plezier) of functie (oplossing, snelheid, zekerheid)? Keer het om.

**Voorbeeld:** 
- Fitness was functie (calorieën verbranden), Peloton maakte het emotie (communiteit, trots).
- Parfum was emotie (luxe), direct-to-consumer perfume maakt het functie (lekker ruiken, goedkoop).

**Vraag:** Biedt mijn industrie emotionele waarde? Kunnen wij puur functioneel goedkoper? Of omgekeerd?

### Path 6: Kijk Over Tijd en Opkomende Trends
Welke trend verschuift de waarde-waardering van klanten? Kunnen wij daar op anticiperen?

**Voorbeeld:** 
- Sustainability wordt increasingly critical → green products krijgen voordeel
- Remote work shift → SaaS tools zonder lokale ondersteuning floreren
- Privacy awareness → privacy-first tools winnen

**Vraag:** Welke 3-5 jaar trend werkt in ons voordeel? Op welke trend kunnen wij sneller inspelen dan concurrenten?

---

## Framework: Three Tiers of Noncustomers

Hier liggen blauwocéaan kansen: waarom ziet een heel segment jouw industrie niet als optie?

### Tier 1: Soon-to-be Noncustomers
Klanten aan de rand van je markt. Ze gebruiken het, maar net niet goed genoeg. Ze staan op het punt weg te gaan.

**Vraag:** Wat houden huishoudens tegen om vaker/meer van dit product te gebruiken?

**Voorbeeld:** Auto-bezit is duur → ride-sharing klikt met "occasional drivers".

### Tier 2: Refusing Noncustomers
Ze hebben jullie industrie *geweigerd*. Niet omdat ze niet konden, maar omdat ze er niet in zien.

**Vraag:** Wat zeggen zij waarom ze dit NIET willen? Accepteer hun antwoord letterlijk.

**Voorbeeld:** "Ik wil niet voor al die software betalen, ik wil gewoon mijn werk doen" → low-code tools groeien.

### Tier 3: Unexplored Noncustomers
Industrie ziet ze niet. Ze zijn heel ver weg (ander segment, land, leeftijd).

**Vraag:** Wie heeft dit probleem maar zoekt niet in onze industrie?

**Voorbeeld:** TikTok zag dat IEDEREEN video's wilde, niet alleen YouTube creators → short-form video voor iedereen.

---

## Framework: Counter Positioning (Seven Powers)

**Begrip:** Counter Positioning betekent: je doet iets dat gevestigde spelers *niet kunnen kopiëren* zonder hun bestaande businessmodel te beschadigen.

**Voorbeeld:**
- Disruptieve innovatie is hetzelfde: Netflix streaming kost Blockbuster de winkels.
- De gevestigde speler zit gevangen: "als ik dit doe, ziet mijn huiskale business omlaag".

**Toepassing op jouw positioning:**
- Kijk naar je ERRC Grid. 
- Waar *reduce* je dingen die etablissement *niet* mag reduceren (klantrelatie, marge, control)?
- Dat is je defensie.

**Vraag:** Wat kunnen wij doen waarvoor gevestigde concurrenten te veel te verliezen hebben?

---

## Framework: 22 Immutable Laws (Ries & Trout)

Deze wetten werpen licht op wat *waarnemer's mind* doet:

### Law of Leadership
*Beter om eerste te zijn dan beter.* Eerste in een kategorie zet standaard. Second-mover moet ándere kategorie creëren.

**Vraag:** Zijn we eerste in onze kategorie, of moeten we een *nieuwe* kategorie creëren?

### Law of Category
*Als je niet first bent, maak je je eigen kategorie.*

Voorbeeld: Heinz werd niet "biggest ketchup", maar "the ketchup". Dann creëerde ze ketchup-kategorie (niet saus-kategorie).

**Vraag:** Welke kategorie definiëren wij? Kunnen wij dit hernoemen naar onze sterkte?

### Law of Mind
*Beter in iemands hoofd voor te komen dan beter te zijn.*

Voorbeeld: Hertz was eerste (eerste auto-verhuur), Avis zei "We Try Harder" → klanten herinneren Avis als de alternative. Avis won niet op service, maar op positioning in de mind.

**Vraag:** Voor wat willen we *eerste in het hoofd* zijn? (Niet: alles beter, maar: iets in gedachte.)

---

## Framework: Purple Cow (Seth Godin)

**Principe:** "Is dit iets waar mensen over zouden spreken?"

Dit is je testcriteria voor een sterk positioning. Als je positionering niet *naturally weird* is voor je branche, is het waarschijnlijk niet disruptief genoeg.

**Vraag:** Zou iemand dit echt aan een vriend vertellen? Niet: "ik koop dit", maar: "hé, heb je dit gezien?"

---

## Werkstappen

### Stap 1: Onderzoek (30 min)
Beantwoord alle onderzoeksvragen uit Fase 1. Interviewer de opdrachtgever, niet jezelf.

### Stap 2: Strategy Canvas (15 min)
Teken (of beschrijf) hoe concurrenten op de main competing factors scoren. Plot jezelf.

### Stap 3: Six Paths Brainstorm (20 min)
Ga door alle zes paden. Wat ziet JOUW bedrijf dat anderen niet zien?

### Stap 4: Three Tiers Analyse (15 min)
Wie zeggen "nee" tegen je categorie? Waarom? Wat zouden je aantrekken?

### Stap 5: ERRC Grid (20 min)
Vul in wat je eliminate, reduce, raise, create gaat doen. Dit wordt je concreet positioneringsplan.

### Stap 6: Drie Opties Uitwerken (30 min)
Maak 3 positionerings-richtingen. Voor elk: kort statement + rationale op basis van een framework.

**Voorbeeld opties:**
- **Optie A (Blue Ocean via Path 5):** Positie als emotionele keuze in functionele markt
- **Optie B (Counter Positioning):** Specifiek design voor wat gevestigd niet kan
- **Optie C (Category Creation):** Nieuwe kategorie definiëren (Path 2)

### Stap 7: Aanbeveling & Positioneringsstatement (15 min)
Kies de sterkste. Schrijf het positioneringsstatement:

**Format:**
> Voor [target segment] die [behoefte/frustratie] hebben, is [product/kategorie] het enige [alternatief/concept] dat [unieke waarde]. Niet als [alternatieven], maar omdat [counter positioning / red ocean escape].

---

## Output Format

Lever dit op:

### 1. Strategy Canvas Beschrijving
- Competing factors geïdentificeerd
- Waar clusteren concurrenten
- Waar verschilt jij (hoger, lager, anders)

### 2. ERRC Grid (tabel)
| Actie | Factor | Huisnorm | Jij | Rationale |
|-------|--------|----------|-----|-----------|
| Eliminate | X | ja | nee | |
| Reduce | Y | hoog | laag | |
| Raise | Z | laag | hoog | |
| Create | W | niet bestaan | jij | |

### 3. Drie Positionerings-Opties
Voor elk:
- **Naam/richting**
- **Core idea** (1 zin)
- **Grounded in:** welk path/framework
- **Counter positioning:** wat kunnen concurrenten niet doen
- **Purple Cow test:** zou iemand hierover spreken?
- **Pro's:** waarom sterke optie
- **Con's:** waarom misschien moeilijk

### 4. Aanbeveling
- **Gekozen optie:** waarom deze
- **Voornaamste opportuniteit:** waar zit het gat
- **Risico:** wat moet je goed doen
- **Positioneringsstatement** (formule hierboven)
- **Implicatie voor roadmap:** waar past dit in je product-strategie

---

## Bronnen

- **W. Chan Kim & Renée Mauborgne**, *Blue Ocean Strategy* — Strategy Canvas, ERRC Grid, Six Paths, Three Tiers of Noncustomers
- **Hamilton Helmer**, *The Seven Powers* — Counter Positioning als duurzaam voordeel
- **Al Ries & Jack Trout**, *22 Immutable Laws of Marketing* — Law of Leadership, Law of Category, Law of Mind
- **Seth Godin**, *Purple Cow* — "Remarkable" als test voor positionering
- **Clayton Christensen**, *The Innovator's Dilemma* — Disruptive positioning en waarom gevestigde spelers achterblijven