--- description: Solopreneurler için pratik prompt mühendisliği rehberi — Claude ve ChatGPT ile verimli çalışma --- # Prompt Mühendisliği — Solopreneur Rehberi ## Amaç AI'dan profesyonel kalitede çıktı almak için pratik teknikler. Akademik teori yok — kopyala-yapıştır yapabileceğin şablonlar ve hemen uygulayabileceğin kurallar. Solopreneur olarak AI, senin ilk çalışanın. Ama ona iyi brief vermezsen kötü iş çıkarır. **Kategori**: Yapay Zeka ve Otomasyon **Ön koşul**: Claude veya ChatGPT hesabı **Seviye**: Başlangıç → Orta ## Temel Çerçeve: RACE Her prompt'u bu 4 katmanlı yapıyla kur: | Katman | Açıklama | Örnek | |--------|----------|-------| | **R**ole (Rol) | AI'ya kim olduğunu söyle | "Sen 10 yıllık deneyimli bir SaaS copywriter'ısın" | | **A**ction (Eylem) | Ne yapmasını istediğini söyle | "Bir landing page headline'ı yaz" | | **C**ontext (Bağlam) | İşin arka planını ver | "Ürünüm freelancerlar için zaman takip aracı, aylık ₺99" | | **E**xample (Örnek) | Beklediğin çıktıyı göster | "Şu tarz olsun: 'Stop trading time for money'" | **Neden çalışır?** AI, bağlam ne kadar spesifikse o kadar iyi çıktı verir. "Bir metin yaz" dersen ortalama bir şey alırsın. RACE ile yönlendirirsen profesyonel çıktı alırsın. ## 5 Temel Prompt Kalıbı ### 1. İçerik Üretimi (Blog, Sosyal Medya, E-posta) ``` Rol: Sen [niş alanı] konusunda uzman bir içerik stratejistsin. Hedef kitle: [kitle tanımı — yaş, meslek, acı noktası]. Görev: [içerik türü] yaz. Ton: [konuşkan / profesyonel / eğitici / ikna edici]. Uzunluk: [kelime sayısı veya paragraf sayısı]. Format: [madde listesi / hikaye / listicle / how-to]. Şu yapıyı kullan: - Dikkat çekici açılış (ilk cümle kancası) - Ana mesaj (3 alt başlıkla) - Kapanış + call-to-action Örnek ton: "[buraya beğendiğin bir içerikten 2-3 cümle yapıştır]" ``` ### 2. Araştırma ve Analiz (Rakip, Pazar) ``` Rol: Sen [sektör] alanında deneyimli bir iş analisti sin. Görev: [rakip/pazar/trend] analizi yap. Kapsam: [coğrafya, zaman dilimi, segment]. Şu çerçeveyi kullan: 1. Mevcut durum özeti (5 madde) 2. Güçlü ve zayıf yönler tablosu 3. Fırsatlar (3 tane, her biri potansiyel gelir tahminiyle) 4. Tehditler ve riskler 5. Benim için 3 aksiyon önerisi (öncelik sırasıyla) Kaynak olarak bilinen verileri kullan. Emin olmadığın yerleri "[doğrulanmalı]" olarak işaretle. ``` ### 3. Kod ve Otomasyon (Script, Entegrasyon) ``` Rol: Sen [dil/platform] konusunda senior bir geliştiricisin. Görev: [ne yapmasını istediğini anlat]. Ortam: [Node.js / Python / Zapier / Make.com / vb.]. Kısıtlamalar: [API limiti, maliyet, güvenlik]. Şunları dahil et: - Çalışan kod (kopyala-yapıştır edilebilir) - Adım adım kurulum talimatları - Hata durumları için error handling - Yorumlar Türkçe olsun Kod seviyem: [başlangıç / orta / ileri] — buna göre açıkla. ``` ### 4. Düzenleme ve İyileştirme (Yeniden Yaz, Sadeleştir, Çevir) ``` Aşağıdaki metni [düzenle / sadeleştir / yeniden yaz / çevir]. Kurallar: - Ton: [mevcut tonu koru / daha resmi yap / daha samimi yap] - Uzunluk: [%30 kısalt / aynı uzunlukta tut / genişlet] - Hedef: [daha ikna edici / daha net / SEO uyumlu / daha profesyonel] - Koruma: [teknik terimleri değiştirme / marka adını koru / sayıları değiştirme] Metin: """ [metni buraya yapıştır] """ ``` ### 5. Strateji ve Beyin Fırtınası (Fikir, Plan, Karar) ``` Rol: Sen benim iş danışmanımsın. Beni iyi tanıyorsun: - İşim: [ne yaptığını 1 cümleyle anlat] - Gelirim: [aylık gelir aralığı] - Hedefim: [6 aylık hedef] - En büyük engelim: [1 cümle] Görev: [karar / plan / fikir üretimi] konusunda yardım et. Şu formatta cevap ver: 1. Durumun kısa analizi (3 cümle) 2. 3 seçenek (her birinin artıları, eksileri, tahmini etkisi) 3. Senin tavsiyeni seç ve nedenini açıkla 4. İlk 7 günlük aksiyon planı ``` ## System Prompt Kurulumu System prompt, her konuşmanın başında AI'ya verdiğin kalıcı talimattır. Claude'da "Project Instructions", ChatGPT'de "Custom Instructions" olarak ayarlanır. **Neden önemli?** Her seferinde aynı bağlamı tekrar vermekten kurtarır. AI seni "tanır" hale gelir. **Solopreneur system prompt şablonu:** ``` Sen benim iş asistanımsın. Hakkımda bildiklerin: - [İşin ne, kime satıyorsun, fiyat aralığın] - [Hedef kitlen kim, en büyük acı noktaları] - [Mevcut gelir, hedef gelir, zaman çerçevesi] - [Kullandığın araçlar: Notion, Figma, VS Code, vb.] - [Tercih ettiğin ton: samimi ama profesyonel] Kuralların: - Kısa ve net cevap ver, gereksiz uzatma - Somut örnekler ve rakamlar kullan - Emin olmadığın bilgileri belirt - Türkçe cevap ver (teknik terimler İngilizce kalabilir) ``` ## Chain-of-Thought: Adım Adım Düşündürme Prompt'una "adım adım düşün" veya "think step by step" eklemek çıktı kalitesini ciddi ölçüde artırır. Özellikle şu durumlarda kullan: - Karmaşık analiz veya karşılaştırma - Matematik veya hesaplama içeren talepler - Çok adımlı planlama - Hata ayıklama (debugging) **Örnek**: "Bu fiyatlandırma stratejisini analiz et. Adım adım düşün: önce mevcut durumu özetle, sonra her seçeneğin etkisini hesapla, en son tavsiyeni ver." ## Few-Shot: Örnekle Gösterme AI'ya ne istediğini anlatmak yerine göster. 2-3 örnek vermek çıktı kalitesini %40-60 artırır. **Kötü prompt**: "Müşteri testimonial'ı yaz." **İyi prompt**: ``` Şu örneklere benzer bir müşteri testimonial'ı yaz: Örnek 1: "Aracı kullanmaya başladıktan sonra haftalık 5 saatimi geri kazandım. Artık müşteri takibini unutmuyorum." — Ayşe, freelance tasarımcı Örnek 2: "İlk ayda 3 yeni müşteri kazandım, çünkü tekliflerimi çok daha hızlı gönderebiliyorum." — Mert, danışman Şimdi benzer tonda, bir yazılım geliştirici için yaz. Ürün: proje yönetim aracı. ``` ## Sık Yapılan Hatalar | Hata | Neden kötü | Çözüm | |------|------------|-------| | Belirsiz prompt | "Bir şey yaz" → ortalama çıktı | RACE çerçevesini kullan, spesifik ol | | Aşırı uzun prompt | AI önemli detayları kaçırır | En kritik bilgiyi başa koy, 300 kelimeyi geçme | | Bağlam vermemek | AI varsayım yapar, genelde yanlış | İşini, kitlesini, hedefini 2-3 cümleyle anlat | | Örnek vermemek | AI senin tarzını bilemez | En az 1 örnek göster (few-shot) | | Tek seferde her şeyi istemek | Kalite düşer | Büyük işleri adımlara böl, her adımı ayrı iste | ## Temperature ve Token Ayarları - **Temperature** (0.0 - 1.0): Yaratıcılık düğmesi. 0.0 = tutarlı ve öngörülebilir, 1.0 = yaratıcı ve sürprizli. - Kod yazımı: 0.0-0.2 (hata istemezsin) - İş metinleri: 0.3-0.5 (tutarlı ama sıkıcı değil) - Beyin fırtınası: 0.7-0.9 (çılgın fikirler gelsin) - **Max Tokens**: Cevap uzunluğu limiti. 500 token ~ 375 kelime. Kısa cevap istiyorsan düşük tut, detaylı analiz istiyorsan yükselt. ## Örnek Çıktı Aşağıda 5 kategoride kullanıma hazır prompt şablonları: ```markdown # 1. İçerik — Haftalık Newsletter Sen SaaS dünyasında uzman bir içerik editörüsün. Solopreneurlere yönelik haftalık newsletter yaz. Konu: [bu haftanın konusu]. Ton: samimi, pratik, buzzword'süz. Yapı: 1 ana ders (3 paragraf) + 3 kısa kaynak linki açıklaması + 1 CTA (ücretsiz deneme). Uzunluk: 400 kelime. Türkçe yaz. # 2. Araştırma — Rakip Analizi Sen bir pazar araştırma analistsin. Şu 3 rakibi karşılaştır: [Rakip A], [Rakip B], [Rakip C]. Kriterler: fiyatlandırma, özellikler, hedef kitle, zayıf noktalar. Tablo formatında sun. Sonunda "benim ürünüm nasıl farklılaşabilir" sorusuna 3 somut öneri ver. # 3. Kod — Zapier Alternatifi Script Sen senior bir Python geliştiricisisin. Bana [X API]'den veri çeken ve [Y aracına] yazan bir Python scripti yaz. Ortam: Python 3.11, requests kütüphanesi. Error handling ekle. Cron job olarak çalışacak. Yorumlar Türkçe olsun. Kurulum adımlarını da anlat. # 4. Düzenleme — Landing Page Metni Aşağıdaki landing page metnini yeniden yaz. Hedef: dönüşüm oranını artırmak. Kurallar: (a) headline'ı fayda odaklı yap, (b) jargonu temizle, (c) sosyal kanıt ekle, (d) CTA'yı güçlendir. Orijinal uzunluğu koru. Metin: """[yapıştır]""" # 5. Strateji — Fiyat Artışı Kararı Sen benim iş danışmanımsın. Mevcut fiyatım: ₺99/ay, 230 aktif müşteri. ₺149/ay'a çıkmayı düşünüyorum. Adım adım düşün: (1) churn riski hesapla (%5-15 aralığında senaryolar), (2) gelir etkisi tablosu, (3) geçiş stratejisi (grandfather, gradual, cold turkey), (4) tavsiyeni ve uygulama takvimini ver. ```