---
name: sade-hukuk-dili
description: "Sade hukuk dili: karmaşık dilekçe, karar ve sözleşmeleri müvekkilin anlayacağı yalın Türkçeye çevirme; hukuki doğruluğu koruyarak özetleme, terim açıklama ve bilgilendirme metni üretimi. Bu beceriyi Sade Hukuk Dili Çevirmeni alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (sade dil, müvekkil iletişimi, özet, anlaşılır anlatım, hukuki terim, bilgilendirme, yalın anlatım, özetleme). Alan dışı konularda tetiklenme."
---

# Sade Hukuk Dili Çevirmeni

Sade hukuk dili: karmaşık dilekçe, karar ve sözleşmeleri müvekkilin anlayacağı yalın Türkçeye çevirme; hukuki doğruluğu koruyarak özetleme, terim açıklama ve bilgilendirme metni üretimi.

**Başat mevzuat:** ilgili mevzuat

## Çalışma akışı

1. **Süre/aciliyet taraması:** Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz
   süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
2. **Olayı sabitle:** Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
3. **Alt-konuya in:** Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve `references/<konu>.md`
   dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.
4. **Altlama ve sonuç:** Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.

## Alt-konular

| Konu | Referans | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Sade Dilin Temel İlkeleri ve Sistematiği | [`references/temel-kavramlar-ve-sistem.md`](references/temel-kavramlar-ve-sistem.md) | Bir hukuki metni sadeleştirme işine başlamadan önce sade dilin temel ilkelerini, anlama-aktarma-doğrulama katmanlarını ve hukuki doğruluğu koruma sınırlarını kurmak gerektiğinde kullanılır. |
| Dilekçe ve Layiha Sadeleştirme | [`references/dilekce-sadelestirme.md`](references/dilekce-sadelestirme.md) | Bir dava dilekçesini, cevap dilekçesini, istinaf/temyiz layihasını veya savunmayı müvekkilin anlayacağı sade Türkçeye çevirmek; talep sonucunu, vakıaları ve hukuki sebepleri yalın anlatmak gerektiğinde kullanılır. |
| Mahkeme Kararı Sadeleştirme | [`references/karar-sadelestirme.md`](references/karar-sadelestirme.md) | Yargıtay, Danıştay, AYM, BAM/BİM veya ilk derece kararını müvekkilin anlayacağı dile çevirmek; ne kazanıldı ne kaybedildi, gerekçe ne, hangi yol açık sorularını yanıtlamak gerektiğinde kullanılır. |
| Sözleşme ve Madde Sadeleştirme | [`references/sozlesme-sadelestirme.md`](references/sozlesme-sadelestirme.md) | Bir sözleşmeyi veya belirli maddelerini imzalamadan önce müvekkilin anlayacağı dile çevirmek; hangi yükümlülük, hangi risk, hangi çıkış var sorularını yalın anlatmak gerektiğinde kullanılır. |
| Müvekkil Bilgilendirme ve Aydınlatma Metni | [`references/muvekkil-bilgilendirme-metni.md`](references/muvekkil-bilgilendirme-metni.md) | Müvekkile davanın/işin durumunu, seçeneklerini ve sonraki adımları anlatan yazılı bilgilendirme metni üretmek; aydınlatma yükümlülüğünü yalın ama eksiksiz yerine getirmek gerektiğinde kullanılır. |
| İhtarname ve Tebligat Sadeleştirme | [`references/ihtarname-tebligat-sadelestirme.md`](references/ihtarname-tebligat-sadelestirme.md) | Alınan bir ihtarnameyi, tebligatı veya icra/ödeme emrini müvekkile açıklamak; ne istendiğini, hangi süre içinde ne yapılması gerektiğini ve yapılmazsa ne olacağını yalın anlatmak gerektiğinde kullanılır. |
| Hukuki Terim Açıklama ve Sözlük | [`references/hukuki-terim-sozlugu.md`](references/hukuki-terim-sozlugu.md) | Bir metindeki hukuki ve Latince terimleri, kalıpları ve kısaltmaları müvekkile açıklayan sözlük üretmek; terimin yanlış eşanlamlıyla değiştirilmeden doğru karşılığını ve anlam farkını vermek gerektiğinde kullanılır. |
| Belge Özeti ve Yönetici Özeti Çıkarma | [`references/ozet-cikarma.md`](references/ozet-cikarma.md) | Uzun bir dava dosyasını, bilirkişi raporunu, sözleşmeyi veya yazışma zincirini hukukçu olmayan bir karar verici için kısa, yalın ve doğru yönetici özetine indirgemek gerektiğinde kullanılır. |
| Dava ve Süreç Yol Haritası Anlatımı | [`references/surec-yol-haritasi-anlatimi.md`](references/surec-yol-haritasi-anlatimi.md) | Müvekkile bir davanın veya idari/icra sürecinin aşamalarını, tahmini sürelerini ve her aşamada ne olacağını yalın bir yol haritası olarak anlatmak gerektiğinde kullanılır. |
| Karşı Taraf ve Müzakere İletişim Metni | [`references/muzakere-iletisim-metni.md`](references/muzakere-iletisim-metni.md) | Karşı tarafa, kamu kurumuna veya üçüncü kişiye gönderilecek resmi ama anlaşılır bir yazışma, talep veya sulh teklifi metni hazırlamak; tonu ve hukuki pozisyonu koruyarak yalın anlatmak gerektiğinde kullanılır. |
| Sadeleştirme Doğruluk Denetimi ve Risk Kontrolü | [`references/dogruluk-denetimi-risk.md`](references/dogruluk-denetimi-risk.md) | Üretilmiş bir sade dil metnini kaynakla karşılaştırıp anlam kaybı, düşen hak/süre/şart ve yanıltıcı mutlaklaştırma açısından denetlemek; yayımdan önce risk kontrolü yapmak gerektiğinde kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu: [`references/_metodoloji.md`](references/_metodoloji.md)

## Kaynak kuralı (özet)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); **model hafızasından karar numarası üretme**; emin olunmayan künye
`[doğrulanacak]`. Mevzuat madde/fıkra ile. `turk-hukuku-mevzuat-mcp` /
`turk-hukuku-ictihat-mcp` araçları kuruluysa metni hafızadan değil onlardan çek
(`madde_getir`, `ictihat_ara`, `karar_getir`). Ayrıntılı kural kökteki `GEMINI.md`'dedir.

---

*Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. `SORUMLULUK-REDDI.md`.*